Trưa ngày 17/6/2026, trong khuôn khổ chuỗi seminar khoa học định kỳ hàng tháng, Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông (CNTT&TT), Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức Seminar tháng 6/2026 tại phòng 504, tòa B1, với sự tham gia của đông đảo giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên quan tâm đến lĩnh vực định vị vệ tinh và an toàn hệ thống GNSS. Seminar có tiêu đề “An ninh định vị GNSS: Các phương pháp phát hiện và định vị nguồn phát giả mạo tín hiệu vệ tinh” với sự trình bày của diễn giả TS. Hoàng Văn Hiệp – Phó Giám đốc Trung tâm Máy tính và Thực hành, Giảng viên Khoa Kỹ thuật Máy tính, Trường CNTT&TT, Đại học Bách khoa Hà Nội.
Trong buổi seminar, TS. Hoàng Văn Hiệp đã trình bày các kết quả nghiên cứu mới về phát hiện tín hiệu GNSS/GPS giả mạo (GNSS Spoofing) – một trong những mối đe dọa đáng chú ý đối với các hệ thống định vị và dẫn đường vệ tinh hiện nay. Các cuộc tấn công giả mạo có thể khiến thiết bị thu GNSS nhận nhầm tín hiệu do đối tượng tấn công phát ra là tín hiệu vệ tinh thật, từ đó dẫn đến sai lệch vị trí, thời gian hoặc quỹ đạo của phương tiện.
Mở đầu bài trình bày, TS. Hiệp giới thiệu ba nhóm phương pháp chính thường được sử dụng trong phát hiện tín hiệu giả mạo, bao gồm phát hiện ở mức tín hiệu (signal-level detection), phát hiện ở mức vị trí (position-level detection) và phát hiện ở mức giá trị đo (measurement-level detection). Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, tùy thuộc vào điều kiện triển khai cũng như khả năng tiếp cận dữ liệu từ thiết bị thu GNSS.
Trọng tâm của seminar là các phương pháp phát hiện spoofing do nhóm nghiên cứu phát triển dựa trên việc khai thác các phép đo GNSS ở mức giá trị đo. Một hướng tiếp cận được trình bày là sử dụng các phép đo sai phân đôi (double-difference measurements) từ nhiều vệ tinh nhằm suy ra đặc trưng hình học của tín hiệu thu được. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đề xuất các kỹ thuật xác định hướng đến của tín hiệu và phân biệt giữa tín hiệu vệ tinh thực với tín hiệu giả được phát ra từ thiết bị spoofing.
Bên cạnh đó, diễn giả cũng giới thiệu một phương pháp nhận dạng vệ tinh mới sử dụng vệ tinh tham chiếu để xây dựng các đặc trưng riêng cho từng vệ tinh trong không gian nhiều chiều. Các đặc trưng này sau đó được kết hợp với các kỹ thuật học máy để phát hiện những vệ tinh có hành vi bất thường và xác định khả năng xuất hiện tín hiệu giả mạo. Kết quả thực nghiệm cho thấy phương pháp có khả năng nhận diện hiệu quả các kịch bản giả mạo từ đơn giản đến phức tạp.
Một nội dung đáng chú ý khác là phương pháp phát hiện spoofing dựa trên góc đến của tín hiệu (Angle of Arrival – AoA). Ý tưởng chính là tính toán góc đến dự kiến của tín hiệu vệ tinh từ dữ liệu quỹ đạo, sau đó so sánh với góc đến thực tế được đo từ hệ thống thu đa ăng-ten. Sự khác biệt đáng kể giữa hai giá trị này có thể là dấu hiệu cho thấy tín hiệu đang bị giả mạo. Đây cũng là hướng nghiên cứu mà nhóm đang tiếp tục hoàn thiện và đã có các công bố khoa học bước đầu trên các tạp chí chuyên ngành quốc tế.
Để phục vụ việc đánh giá các thuật toán, nhóm nghiên cứu đã xây dựng hệ thống thử nghiệm bao gồm nhiều máy thu và ăng-ten, cho phép thu nhận đồng thời tín hiệu GNSS thực và tín hiệu giả. Hệ thống này không chỉ hỗ trợ kiểm chứng các mô hình lý thuyết mà còn là nền tảng để xây dựng bộ dữ liệu phục vụ nghiên cứu lâu dài về phát hiện spoofing trong các điều kiện vận hành khác nhau.
Seminar cũng dành thời gian thảo luận về các thách thức kỹ thuật trong thực tế như đồng bộ thời gian giữa nhiều máy thu, ảnh hưởng của nhiễu tín hiệu, yêu cầu tối thiểu về số lượng vệ tinh thực để xác định vị trí chính xác, cũng như những khác biệt giữa các loại tín hiệu GNSS dân sự và quân sự. Nhiều câu hỏi từ các giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên đã được trao đổi sôi nổi, góp phần làm rõ hơn các hướng nghiên cứu và ứng dụng của lĩnh vực này.
Trong thời gian tới, nhóm nghiên cứu dự kiến tiếp tục hoàn thiện bộ dữ liệu kết hợp tín hiệu GNSS thực và giả, phát triển hệ thống thu đa máy thu thế hệ mới, triển khai các thử nghiệm với nhiều góc phát tín hiệu giả khác nhau và mở rộng thu thập dữ liệu thực địa. Những kết quả này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao độ tin cậy và khả năng chống giả mạo của các hệ thống định vị vệ tinh trong nhiều lĩnh vực ứng dụng quan trọng.
Seminar tháng 6/2026 tiếp tục là diễn đàn trao đổi học thuật hữu ích, tạo cơ hội để các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cập nhật những kết quả nghiên cứu mới, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực hệ thống định vị vệ tinh, xử lý tín hiệu và hệ thống nhúng tại Trường CNTT&TT.
Một số hình ảnh tại buổi Seminar
